Thư Gửi Con Tin

Letter To A Hostage
Antoine de Saint-Exupéry

Tháng 12 năm 1940, khi tôi ghé qua Bồ Đào Nha trên đường tối Mỹ, Lisbon đối với tôi dường như thiên đường, rực rỡ nhưng đượm buồn. Lúc đó mọi người bàn tán rất nhiều về một cuộc xâm lược, và Bồ Đào Nha đang cố bám vào sự ảo tưởng về số phận may mắn của mình. Lisbon khi đã sắp đặt một trong những cuộc trình diễn thú vị nhất đang cười một cách thiểu não, như một người mẹ không có tin của con trai ngoài mặt trận, nhưng cố cứu lấy con mình bằng niềm tin: “Con trai còn sống, nhìn tôi đấy – Tôi đang cười”. Và như thế Lisbon đang nói rằng ‘Hãy nhìn xem tôi hạnh phúc, bình thản và rực rỡ biết bao’. Trong khi đó cả lục địa đang tiến tới Bồ Đào Nha như một ngọn núi tức dận chồm tới cùng với những bộ lạc thù địch. Lisbon khi nghỉ ngơi thắc thức Châu Âu: ‘Ai sẽ tấn công tôi khi tôi cố gắng không chốn tránh! Khi mà tôi dễ bị xâm phạm nhất!’

Ở nơi tôi ra đi, vào buổi tối những thị trấn trông như những ánh lửa lập lòe của những hòn than tàn trông bếp. Tôi đã trở nên không quen với mọi loại ánh sáng, và thủ đô yếu ớt này làm cho tôi thấy hơi khó chịu. Ở những quận thiếu sáng của thành phố, những viên kim cương phía trong của hàng lộng lẫy hấp dẫn những kẻ khả nghi. Anh có thể cảm thấy bọn chúng đi lảng vảng. Và tôi cũng cảm nhận được bóng đêm của Châu Âu tràn qua Lisbon, không khí sôi sục cùng với những phi đội ném bom lưu động đánh hơi kho báu từ đàng xa.

Nhưng Bồ Đào Nha lại muốn lờ đi sự thèm khát của con quái vật. Họ từ chối công nhận những điềm dữ. Thay vào đó, bằng sự tự tin một các tuyệt vọng, họ nói chuyện về nghệ thuật. Ai dám cả gan phá hủy họ khi họ đang sùng bái nghệ thuật? Bồ Đào Nha trưng bầy mọi kỳ quan của đất nước. Ai dám cả gan phá hủy họ khi họ đang trừng bầy mọi kỳ quan? Họ bầy ra cả những vĩ nhân trong quá khứ. Thiếu súng đạn và một đội quân, họ dựng lên tất cả những tấm đá xxx – những nhà thơ, nhà thám hiểm, nhà trinh phục Bồ Đào Nha – để đối đầu xe tăng của kẻ xâm lược. Thiếu vũ khí thậm chí là một đội quân, cả quá khứ của Bồ Đào Nha chắn bước quân thù. Ai dám cả gan phá hủy họ khi họ thừa hưởng những di sản của quá khứ hào hùng?

Và do đó, mỗi tối, tôi lại dạo quanh với những ý nghĩ u sầu ngay giữa những kỳ quan của sụ trưng bầy này, ở nơi tất cả mọi thứ …

Và tôi nhận thấy rằng dưới những nụ cười, Lisbon còn tiều tụy hơn cả những thành phố tối tăm mất điện của tôi.

Tôi từng biết, có thể anh cũng biết, những gia đình hơi bất thường, họ vẫn để dành ra một chỗ trên bàn ăn cho người đã khuất. Họ chối bỏ những cái không thể cứu vãn. Và tôi chưa bao giờ tin rằng việc chối bỏ này ăn ủi họ. Nguời chết nên được đối xử như người chết. Như thế họ có thể hiện diện với một hình thức khác. Nhưng những gia đình tôi đang nói tới ngăn cản sự trở lại này. Họ biến người chết trở thành những người mất tích vĩnh viễn, thành những người khách không bao giờ tới. Họ đổi sự thương tiếc lấy sự mong đợi vô vọng. Những ngôi nhà dó trở nên khốn khổ ngột ngạt hơn cả sự đau buồn. Guillaumet là người bạn gần đây nhất ra đi, Guillaumet bị bắn rơi trong một chuyến chở thư, Vâng thưa Chúa, đối với người bạn này, con phải chấp nhận sự tiếc thương. Guillaumet sẽ không thay đổi nữa. Anh ý sẽ không bao giờ hiện diện cũng như sẽ không bao giờ vắng mặt nữa. Tôi phải dọn đi chỗ của anh trên bàn ăn, và chấp nhận anh như anh ấy: một người bạn đã khuất.

Bồ Đào Nha, mặt khác lại cố níu kéo hạnh phúc, giữ chỗ trên bàn tiệc, giữ lại sự hào nhoáng, níu kéo âm nhạc. Mọi người ở Lisbon đều tỏ ra hạnh phúc, như thế Chúa cũng sẽ tham gia với họ.

Lisbon cũng có một bầu không khí buồn rầu do sự có mặt của một loại người di tản. Tôi không ám chỉ đến những tâm hồn biệt xứ đang tìm kiếm một nơi ẩn náu, những người nhập cư trong nỗ lực tìm kiếm một vùng đất để lao động. Tôi đang muốn nói đến những người rời bỏ quê hương, xa rồi sự khốn cùng của những người quanh họ, để tìm kiếm một nơi an toàn cho những đồng tiền của họ.

Do không tìm được nơi ở trong thành phố, tôi đành ở Estoril, gần với sòng bạc. Tôi vừa mới kết thúc một trận chiến ác liệt: tổ đội bay của tôi tròng vòng chín tháng chẵn bay không ngừng nghỉ qua nước Đức, và chỉ trong một trận phản công của quân Đức đã mất đi ba phần tư phi công. Quay về nhà, tôi nhận thấy bầu không khí cực nhọc và sự đe dọa của dịch đói. Tôi đã sống qua bóng đêm mịt mù của thành phố chúng ta. Và ở đây chỉ cách những điều tồi tệ đó chút xíu, xòng bạc ở Estoril chen chúc cả đêm bởi những bóng ma đi tìm sự vui thú. Những chiếc Cadillacs êm ái chở những người khác đó đên cổng xòng bạc, cứ như là

__Đây là nỗ lực nho nhỏ của tôi trong việc dịch một tác phẩm của Antoine de Saint-Expupéry. Nếu bạn có ý kiến đóng góp gì, xin viết lại trong mục góp ý hoặc email cho tôi tại tuananh.tran Ở gmail Chấm com.__

Leave a Reply